Uit de Tweede Kamer

Twintig jaar Utrechtse VVD en ik in zeven herinneringen

De VVD stond er in februari 1998 goed voor. De partij had net de leeftijd van 50 jaar bereikt. De Tweede Kamerverkiezingen kwamen eraan en partijleider Bolkestein koerste aan op succes.

Ikzelf was inmiddels afgestudeerd en aan het werk en het leek me een goed idee om niet alleen weer VVD te stemmen, maar ook om lid te worden. De nieuwe ledenavond was interessant en ik werd actief toen een jaar later de 3FM-dj Henk Westbroek zijn nieuwe partij oprichtte. 

Dat is nu twintig jaar geleden. Ik kan dus zeggen dat ik een aanzienlijk deel van de zeventig jaar dat de Utrechtse VVD dit jaar bestaat, heb meegemaakt. Daarom een terugblik in zeven herinneringen:

1. Ludiek genoeg voor de krant

Media-aandacht is alles in verkiezingstijd! En in een tijd zonder social media betekende dat voor onze Utrechtse VVD’ers dat we veel berichten in (lokale) kranten wilden. Door met ludieke activiteiten de aandacht van journalisten te trekken. Dat is een paar keer goed gelukt!

• Smartjesoptocht over de Waterlinieweg (2000)

We regelden bij de Utrechtse Smartdealer dat we op een zaterdag in campagnetijd een stuk of zes van hun kleine auto’s mochten lenen mét VVD-stickers op de portieren. Campaigners reden die zaterdag met hun Smart over de Waterlinieweg en door de binnenstad om te laten zien hoe belangrijk bereikbaarheid is voor de VVD. Het UN berichtte er positief over, mét foto!

• Lucasbolwerk

Op een ochtend in de campagne van 2006 toog een aantal campaigners naar het Lucasbolwerk om de geparkeerde auto’s daar in te pakken met doeken en netten. De VVD wilde een parkeergarage onder het Lucasbolwerk. Ook dit haalde de krant. 

• Cameo in de postercampagne (2006)

Maar wellicht het grootste bereik haalden we in 2006 op pagina 2 van de NRC. De Utrechtse VVD had een postercampagne, zoals de meeste partijen. Maar we kozen er niet voor om het hoofd van de lijsttrekker (Halbe Zijlstra) erop te zetten, maar foto’s van de belangrijkste thema’s. Als voorbijganger of figurant stond Halbe wel op elke foto, een cameo. Dat vond de journalist van de NRC leuk genoeg om er een halve pagina aan te wijden… 

2. Te grote ambitie leidt wel tot forse ledengroei

Leden zijn de allerbelangrijkste kiezers voor een partij; de ruggengraat, de basis. En los van financiële voordelen is het wat mij betreft van groot belang dat onze politieke partij zoveel mogelijk leden heeft. Toen ik in 2000 als functionaris PR in het bestuur ging, stelden we een onhaalbare ambitie op: van 500 naar 750 leden. Door meer ledenactiviteiten en een uitgebreide telefonische ledenenquête (met zeer leuke gesprekken) lukt het om het aantal leden fors te laten groeien. Dat bleef in mijn herinnering wel hangen op ongeveer 700, maar desondanks stond Utrecht ook bij het hoofdbestuur bekend om de jaarlijkse groei. 

3. Vernieuwing om leden serieus te nemen

Ik kan nog steeds het onplezierige gevoel oproepen dat ik in 2001 had toen ik als bestuurslid meeging naar de landelijke AV waar de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer zou worden vastgesteld. Teleurgesteld was ik over het gebrek aan inspraak. Alleen voorzitters hadden stemkastjes en stempasjes. De voorzitters van de Kamercentrales zelfs wel een stuk of 10. Maar zelfs een stempas betekende nog niets. Onze lokale voorzitter kon (mocht?) alleen stemmen wat onze Kamercentralevoorzitter hem opdroeg; de deals uit de achterkamertjes waren belangrijker. 

Naar aanleiding van die AV ontstond in Utrecht een groepje ‘vernieuwers’. De tijd voor partijvernieuwing was rijp, mede door de fatale verkiezingsuitslag in 2002. Samen met andere groepjes vernieuwers ontstond een landelijk project, waaruit onder andere ‘one man, one vote’ en de ledenraadpleging zijn voortgekomen. Álle VVD-leden mogen nu meestemmen. Die systemen zijn nog steeds voor verbetering vatbaar. Maar laten we alsjeblieft wegblijven uit het verleden toen een lid helemaal niets te zeggen had. 

4. Leefbaar Utrecht 

Utrecht was in 2000 een van de eerste gemeentes waar Leefbaar opkwam. Leefbaar werd ook meteen behoorlijk succesvol en is te beschouwen als een voorbode voor de opkomst van Fortuyn. Veel VVD-afdelingen uit andere delen van het land kwamen in die tijd naar ons toe om te horen hoe het de Leefbaren en de VVD verging tijdens de campagnes en tijdens de raadsperiodes. Wat konden ze van ons leren? Met plezier deelden we onze ervaringen en ideeën, maar in hoeverre die effect hebben gehad weet natuurlijk niemand. Bovendien hadden we te kampen met een Leefbaar dat bij de tweede verkiezingen van 9 naar 14 zetels groeide (2002), terwijl de VVD op 5 bleef hangen. De jaren daarna zakte Leefbaar Utrecht in en is nu helemaal verdwenen. Lokale partijen spelen geen grote rol in Utrecht. Hier is de VVD een echt lokale partij. 

5. Fanclub en campagne voor Mark Rutte

Vorig jaar was de documentaire ‘Mark vs. Rita: hoe de VVD bijna ten onder ging’ weer op televisie. En bijna een uur lang zat ik met open mond te kijken en ‘oh ja’ te roepen. Wat een bizarre periode waren de jaren tussen 2003 en 2006 voor de VVD! 

In 2003 hadden een achttal actieve VVD’ers van buiten Utrecht en ik de ‘Actiegroep 50 zetels’ opgericht. De VVD moest het beter kunnen doen. We hadden inspirerende gesprekken met prominente en jonge VVD’ers. Een van onze aanbevelingen was om Mark Rutte, toen staatssecretaris, naar voren te schuiven als partijleider. Die aanbeveling had geen enkele status! We hadden vooral gewoon een leuk jaar. Toen Jan Weijers en André van Schie vanuit Utrecht de Mark Rutte-fanclub oprichtten, sloot ik me meteen aan. Goed dat Rutte kandidaat-lijsttrekker werd! 

Maar niet iedereen binnen de Utrechtse VVD was pro-Rutte. Voor ons als bestuur (met daarin openlijke aanhangers en campaigners van Rutte) was het ingewikkeld om de lokale VVD de juiste, objectieve rol te geven in de landelijke campagnestrijd. Zeker onder het extra scherpe vergrootglas van de media. Op 31 mei 2006 zat ik thuis met mijn pasgeboren zoon op schoot te kijken naar de uitslag van de lijsttrekkersverkiezingen: blij met Ruttes absolute meerderheid. Maar wat een bizar jaar was dat!

6. Lidmaatschap Gemeenteraad

Een bijna vier jaar durend hoogtepunt van mijn VVD-tijd, is het lidmaatschap van de Utrechtse raad. Na vijftien jaar actief de handen uit de mouwen gestoken te hebben bínnen de partij, werd het tijd om ook aan de slag te gaan in de politieke arena. Ik had verwacht dat het leuk was, maar het was nog leuker dan dat. De debatten, de dossiers, het je overal mee mogen bemoeien, maar vooral de gesprekken met al die Utrechters die ergens iets van vinden. Met volle teugen deed ik het raadswerk naast het werk van mijn eigen adviesbureau. Het leed geen twijfel dat ik nog liever full-time bezig zou zijn met de politiek. Dat doe ik nu en ik geniet dus dubbel zoveel. 

7. Met drie Utrechters in de landelijke VVD-fractie!

Ik denk dat het voor het eerst in de zeventig-jarige geschiedenis van onze Utrechtse VVD is dat er drie Utrechters in de landelijke VVD-fractie zitten. Of misschien drie-en-een-half, als we oud-fractievoorzitter Albert van den Bosch meetellen. Een stevige vuist voor de Utrechtse zaak en voor goede afstemming tussen Utrecht en Den Haag. Elk Kamerdebat noem ik Utrecht als voorbeeld. Maar er is meer nodig om te zorgen dat de landelijke steun voor ons liberaal Utrecht tot resultaat leidt. Daar ga ik de komende (hopelijk twintig 😉 jaren mijn volle best voor doen. En elke Utregse VVD’er die daar tips voor heeft of over door wil praten is van harte welkom! Ik hoor graag van jullie, 

Ik wens jullie allemaal een heel feestelijk jubileum en een briljante lidmaatschapsperiode!

Judith Tielen 

oud-bestuurslid/voorzitter VVD Utrecht (2001-2007)

Utregs lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal namens de VVD (sinds 31 okt 2017)