Netwerk VVD Utrecht

Second opinion Uithoflijn kritisch op onderbouwing en communicatie

Uithoflijn gaat rijden, maar wanneer?

Mede op verzoek van de Utrechtse VVD heeft een extern bureau onderzoek gedaan naar de kostenoverschrijdingen van het project Uithoflijn. Vorig jaar werden de gemeenteraad en provinciale staten onaangenaam verrast door vertraging op de Uithoflijn en een rekening van € 84.000.000,=. Een extreem groot bedrag dat voor velen ook onverwacht hoog was. Ik had zelf al wel in de gaten dat er vertragingen zaten aan te komen in het stationsgebied (je kon daar letterlijk zien dat het spoor dood liep) maar dat het zó duur zou uitpakken zag eigenlijk niemand aankomen. Nu komt er nog een rekenkamerrapport om de “hoe kon dat nou gebeuren” vraag te beantwoorden, maar al deze maand moeten we als gemeente € 25.000.000,= bijplussen voor de meerkosten. De externe toets was dus vooral daarop gericht. de belangrijkste vragen: is het bedrag valide (is het zo?) en is het bedrag solide (blijft het zo?).
Opvallend is dat het de deskundigen zwaar viel om goed te achterhalen hoe de bedragen nu eigenlijk waren samengesteld. Een groot deel van de kosten bleek helemaal niet te maken te hebben met de vertraging. Ook een groot deel (54%!) is al als “onvermijdelijk” geclassificeerd. Dit zijn kosten die al echt zijn uitgegeven, of die niet meer te vermijden zijn. Daar komt de vraag boven of de wethouder wel binnen mandaat van de door de gemeenteraad gestelde financiële kaders heeft gehandeld. Had er niet véél eerder extra geld gevraagd moeten worden als al wel veel eerder bekend was dat er onvermijdelijke kosten gingen komen buiten het toch al niet geringe projectbudget van € 326.000.000,= (Ik doe overigens expres alle nullen in de bedragen om een beetje te visualiseren hoeveel geld dat is.) Veel onduidelijkheid is er eigenlijk nog steeds over de extra reserveringen. Omdat gemeenteraad en provinciale staten andere technieken hebben om risico’s te beheersen werden er ook verschillende brieven met andere bedragen verstuurd naar de verschillende volksvertegenwoordigers. Dat heeft gezorgd voor onnodige verwarring en zorgt nog steeds voor mist over de bedragen die in het project als “onvoorzien” zijn opgenomen, de risicoreservering van € 18.000.000 die de staten al opzij hebben gezet en de miljoenen die zijn opgenomen in het gemeentelijk weerstandsvermogen om tegenvallers op te vangen. De externe deskundigen constateren gelukkig wel dat met al deze verschillende reservepotjes er vertrouwen mag zijn in de haalbaarheid. Ook stellen ze vast dat de bedragen kloppen en er geen missers zijn te verwachten op de te verwachten risico’s. Wel waarschuwen de experts dat onvoorziene risico’s van buiten het project nog steeds voor vertragingen en extra kosten kunnen zorgen. Voortaan zouden we een post “onvoorzien onvoorzien” moeten opnemen. Ook moeten we goed onderzoeken of de bedragen waar de gemeente een lumpsum afspraak over heeft gemaakt apart onderzoeken. Voor het project is dat geen risico: de gemeente verplicht zich voor een bepaald bedrag een deelproject te realiseren. Maar als dat niet lukt moet de gemeente dus ergens anders in de begroting of het weerstandsvermogen die risico’s voorzien en afdekken… De belangrijkste aanbeveling van het rapport is om beter te communiceren met raad en staten zodat die beter in staat zijn bij te sturen en ook geen verrassingen meer krijgen. In elk geval weten we nu dat het bedrag wel ongeveer klopt en dat het waarschijnlijk ook wel ongeveer genoeg is. De Utrechtse VVD zal echter heel kritisch blijven op de risico’s en het college vragen om het benodigde bedrag nog beter te onderbouwen. Er zouden daarvoor toch eigenlijk geen externe deskundigen nodig moeten zijn? Als je zoveel gemeenschapsgeld uitgeeft moet ook voor iedereen te begrijpen zijn waar dat voor nodig is.