Uit de gemeente

Drugs, witwassen, gedwongen prostitutie en illegale gokpraktijken

Het Utrechtse Overvecht komt vaker negatief dan positief in het nieuws. Wietplantages worden opgerold, illegale gokpraktijken ontdekt en criminele afrekeningen vinden op klaarlichte dag plaats. Genoeg aanleiding om onderzoek te doen naar de ondermijnende criminaliteit in Overvecht door het Riec. De resultaten van het Riec zijn verontrustend, maar komen niet als een verrassing. Tijd voor de Utrechtse politiek om boter bij de vis te doen en de aanpak van criminaliteit in Overvecht voor meerdere jaren een prioriteit te maken.

In het Noorden van de gemeente Utrecht ligt de wijk Overvecht. Overvecht is een wijk die bijna de groenste van de stad Utrecht is. Maar ook een wijk waar kinderen relatief weinig gebruik maken kinderdagverblijven (14%), waar 72% van de inwoners in een sociale huurwoning zit, waar 18% van de huishoudens onder het sociaal minimum leeft, waar bewoners de hoogste zorgkosten hebben van Nederland (2571 euro p.p.p.j) en waar bewoners hun eigen wijk een laag rapportcijfer geven (4,9). Overvecht doet het slecht op deze lijstjes, maar komt niet terug op andere lijstjes zoals die van veiligheid- en criminaliteitscijfers. Hierdoor lijkt het beeld op papier dat het misschien niet allemaal even goed gaat in Overvecht, maar dat het er wel veilig is. En toch, zal geen enkele Overvechter beamen dat Overvecht een erg veilige wijk is, waar bewoners geen last hebben van criminaliteit en waar de politiek ook niets aan hoeft te doen.

In Utrecht wordt gebruik gemaakt van een ‘integraal veiligheidsplan‘. In dit plan zijn veiligheidsprioriteiten van Utrecht vastgesteld. Gechargeerd gezegd betekent dit: als de politie moet kiezen tussen oplossen van een gewelddadige inbraak of een fietsendiefstal, dan gaat de prioriteit voor. Deze vergelijking gaat niet helemaal op, maar geeft wel weer dat capaciteit en financiële middelen tijdelijk zijn en prioritering nodig. De huidige veiligheidsprioriteiten zijn ‘high impact crimes’ (delicten met grote impact zoals woninginbraken of geweldsdelicten) en aanpak criminele jeugdgroepen. Twee zorgvuldig gekozen prioriteiten waar bewoners steeds minder overlast van hebben door extra inzet van alle veiligheidsprofessionals. Een succes dus. Toch laat een klein aantal criminele jongerengroepen zich niet afschrikken door extra jongerenwerkers of een bezoek van de politie. Een verklaring hiervoor kan zijn dat deze jongeren al veel dieper in de criminaliteit zitten dan was gehoopt. Het ondersteunen van drugskartels door te koerieren of het faciliteren van het verhandelen van minderjarige meisjes. Om dit type problemen aan te pakken is er echt meer nodig.

Utrechtse burgemeester Jan van Zanen (VVD) is op de hoogte van deze problematiek en wil hier graag mee aan de slag. Hij heeft het Riec gevraagd om onderzoek te doen naar de ondermijnende criminaliteit in de hele stad en hij vroeg om een extra grondig onderzoek in Overvecht. Uit dat onderzoek blijkt dat drugsdealen (soft- en harddrugs), witwassen, fraude, gedwongen prostitutie en illegale gokpraktijken aan de orde van de dag zijn in Overvecht. Status is hier één van de grote drijfveren. Toch zijn sommige criminelen nog slim door hun illegaal verkregen geld niet in Nederland te spenderen. Het rijkeluisleven van deze lui is pas echt zichtbaar in landen als Spanje, Marokko en Turkije waar zij graag hun geld uitgeven aan feesten, dure auto’s en grote huizen.

Feesten in het buitenland en rotzooi veroorzaken in Nederland. Verhalen van bewoners en ondernemers in Overvecht zijn erg zorgelijk. Een paar weken geleden was ik nog op bezoek bij een gezin in Overvecht dat zodanig last heeft van criminele jeugdgroepen dat ze hele stellages voor hun ramen hebben hangen om rondvliegende bakstenen en vuurwerk buiten de deur te houden. Ook hebben ze zelf voor hun huis en in de achtertuin camera’s op laten hangen. Criminele jongerengroepen maken het leven van deze mensen zuur, dealen zichtbaar in drugs en vernielen auto’s voor het oog van de camera. Daar bovenop zijn mensen bang om de politie te bellen om te melden, want anders ben jij de volgende. Helaas is dit geen éénmalig op zichzelf staand verhaal.

Het meest zorgelijke in Overvecht is overigens niet dat ondermijnende criminaliteit bestaat, maar dat deze steeds meer zichtbaar wordt in de ‘bovenwereld’. De vermenging van onder- en bovenwereld zorgt ervoor dat de ‘gewone’ inwoner en ondernemer steeds meer merkbaar last gaat krijgen van de onderwereld. Bijvoorbeeld doordat jij jouw garage (al dan verplicht) moet verhuren aan ongure types, dat notarissen gedwongen worden om mee te werken aan criminele activiteiten, etc. De onderwereld kan niet zonder de bovenwereld en heeft onder andere panden, garages en loopjongens nodig.

De onderwereld lijkt hier in Overvecht makkelijker aan te kunnen komen. Het Riec noemt het een voedingsbodem voor ondermijnende criminaliteit. Zo is er in Overvecht veel armoede, verslaving, schuldproblematieken en sociaal isolement. Er gaat sinds een aantal jaar miljoenen extra naar de wijk, maar het lijkt nog niet genoeg aan te slaan.

Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel in Overvecht. Een groep bewoners zet zich op allerlei manieren in om de wijk en hun buurt leuk en leefbaar te houden. Zo is wijkraad Overvecht actief en zijn andere bewonersgroepen actief aan het lobbyen richting gemeente en politiek om hun wijk op de agenda te houden. Andere bewoners steken de handen uit de mouwen en tuigen eigenhandig buurthuizen (‘buurthuis Burezina‘) en vervoersdiensten op om eenzaamheid tegen te gaan (‘Buurt mobiel‘) en de sociale cohesie in de wijk te versterken.

Er zijn dan ook kanttekeningen te plaatsen bij het onderzoek van het Riec. Zo richt het onderzoek zich op ondermijnende criminaliteit en kijkt daardoor niet naar verschillende mooie en inspirerende bewonersinitiatieven zoals hierboven benoemd. Daarnaast is het onderzoek kwalitatief. Wat betekent dat het Riec niet gekeken heeft naar cijfers, maar met veel mensen heeft gesproken. Zoals buurtbewoners, politieagenten, wijkagenten, handhavers van de gemeente, jongere werkers en buurtteammedewerkers. Concrete cijfers heeft het Riec dus niet. Maar hoewel kwalitatief, lijkt het onderzoek een realistisch beeld van de werkelijkheid te geven. De zorgelijke uitkomsten verbaasden niemand. Overigens is Utrecht niet de enige gemeente waar extra onderzoek wordt gedaan naar ondermijnende criminaliteit. In heel Nederland lijkt hier extra aandacht en bewustzijn te ontstaan.

Ondermijnende criminaliteit is ook in Overvecht aan de orde van de dag. Zorgelijk is vooral de vermenging van boven- en onderwereld die door de voedingsbodem makkelijk lijkt te gedijen. Gelukkig is er al een aantal jaar meer aandacht voor Overvecht en is er ook meer geld beschikbaar. Helaas blijkt uit verschillende onderzoeken en ervaringen dat dit echter lang niet genoeg is. Veiligheidsprofessionals benadrukken regelmatig met klem dat er echt intensiever tijd en middelen vrijgemaakt moeten worden. De politiek moet meerjarig boter bij de vis doen. De huidige aanpak en initiatieven voldoen helaas niet.

Oplossingen zoals voor ondermijnende criminaliteit in Overvecht, maar ook andere vormen van criminaliteit in de rest van Utrecht, gaan verder dan meer camera’s en meer politie op straat. Het gaat ook verder dan het inzetten van sociaal makelaars of het organiseren van buurtfeesten.

Deze hardnekkige problematiek heeft meerjarig de aandacht nodig van de Utrechtse politiek. Niet alleen in verkiezingstijd en niet alleen omdat het nodig is, maar vooral omdat Overvecht en de Utrechters die daar wonen het verdienen.

Overvecht verdient meerjarig de aandacht van de Utrechtse politiek.